QR ကုဒ်ကို ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သူမှာ Masahiro Hara ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဘားကုဒ်စကင်နာ တီထွင်သူအဖြစ် သူ့ဖောက်သည်တစ်ဦးက ပိုမိုလျင်မြန်သော စကင်နာတစ်ခု တီထွင်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သုတေသနလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း Masahiro Hara သည် ရိုးရာဘားကုဒ်များတွင် ရှိနေသော အားနည်းချက်များကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဘားကုဒ်များသည် အများဆုံး စာလုံး ၂၀ သာ သိမ်းဆည်းနိုင်ပြီး၊ သိမ်းဆည်းနိုင်သည့် အချက်အလက်ကနည်းပါးသည်။ ထို့အပြင် တစ်ဖက်တစ်လမ်းသာ စကင်လုပ်နိုင်သည်။
ဤပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် Masahiro Hara သည် ပိုမိုများပြားသော အချက်အလက်များ သိမ်းဆည်းနိုင်ပြီး၊ မည်သည့်ထောင့်မှမဆို စကင်လုပ်နိုင်သော ဘားကုဒ်စနစ်အသစ် တီထွင်ခဲ့သည်။ QR ကုဒ်ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ Toyota ၏ နည်းပညာသက်ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီခွဲ Denso Wave မှ ယာဉ်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို ခြေရာခံရန် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။
QR ကုဒ်များသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Macy’s (နယူးယောက်မြို့အခြေစိုက် ဖက်ရှင်လက်လီကုမ္ပဏီကြီး) နှင့် Best Buy (အမေရိကန်နိုင်ငံအခြေစိုက် စားသုံးသူအီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းများ လက်လီကုမ္ပဏီကြီး) တို့မှ ဆိုင်များတွင် စတင်အသုံးပြုခြင်းကြောင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်ကာလတွင် QR ကုဒ်အသုံးပြုမှုတွင် အဓိကအခက်အခဲများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ အင်တာနက်အမြန်နှုန်းနည်းပါးခြင်း၊ စမတ်ဖုန်းများ များပြားစွာ မရှိသေးခြင်း၊ အသုံးပြုသူများသည် စကင်နာအပ်များကို သီးခြားဒေါင်းလုပ်လုပ်ရခြင်း၊ လန်းဒင်းပေ့ချ်များသည် မိုဘိုင်းအတွက် မသင့်လျော်သေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
Forbes မဂ္ဂဇင်းအရ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် “QR ကုဒ်သည် နည်းပညာတစ်ခုအနေနှင့် နိမ့်ကျလာပြီ” ဟု ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း၊ COVID-19 ကပ်ရောဂါစတင်ပြီးနောက် QR ကုဒ်အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာမှုက ထိုသဘောထားကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်သာလည်း ၂-ဒီ ဘားကုဒ်ကို မိုဘိုင်းဖုန်း ၁၄ သန်းကျော်မှ စကင်လုပ်ထားကြောင်း သက်သေပြချက်များရှိသည်။ Statista ၏ သုတေသနအရ အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် တုန့်ပြန်သူ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် QR ကုဒ်အသုံးပြုဖူးကြောင်း၊ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် မကြာသေးမီတစ်ပတ်အတွင်း စကင်လုပ်ဖူးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ WIRED magazine (US) မှလည်း “QR ကုဒ်သည် သူ့အချိန်ထက် ရှေ့ပြေးနည်းပညာတစ်ခုဖြစ်သည်” ဟု တိတိကျကျဖော်ပြထားသည်။
COVID-19 ကပ်ရောဂါအတွင်း QR ကုဒ်အသုံးပြုမှု မြင့်တက်လာသည်
သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် မိုဘိုင်းကွန်ယက် တိုးတက်မှုကြောင့် QR ကုဒ်၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ပြောင်းလဲလာသည်။ ယနေ့တွင် အွန်လိုင်းအသုံးပြုသူကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ၅.၂ ဘီလျံ ကျော်ရှိပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မိုဘိုင်းဒေါင်းလုပ်အမြန်နှုန်း ၅၅.၀၇ Mbps သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယခင်နှစ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၉၈.၉% တိုးတက်မှုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Apple (iOS 11) နှင့် Android နှစ်ခုစလုံးတွင် မိမိဖုန်းကင်မရာမှ တိုက်ရိုက် QR ကုဒ်စကင်နိုင်သည့် စနစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤအချက်များကြောင့် QR ကုဒ်သည် “quick response” ဟုခေါ်ဝေါ်သည့်အတိုင်း တကယ်တမ်းလျင်မြန်ပြီး၊ နေ့စဉ်ဘဝတွင် မဖြစ်မနေလိုအပ်သည့် နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
QR ကုဒ်နှင့် မိုဘိုင်းမားကတ်တင်း
အထူးသဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် မားကတ်တင်းကဏ္ဍများတွင် QR ကုဒ်သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာသည်။
မိုဘိုင်းမားကတ်တင်း ဆိုသည်မှာ မိုဘိုင်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ ထုတ်ကုန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ကြော်ငြာမြှင့်တင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရိုးရာမားကတ်တင်းကဲ့သို့ပင် ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အမှတ်တံဆိပ်ကို လူသိများစေခြင်း၊ ဖောက်သည်ကျေနပ်မှု ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖောက်သည်အသစ်များ ဆွဲဆောင်ခြင်း၊ အမှတ်တံဆိပ်အတည်ပြုမှု တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဈေးကွက်သုတေသန ပြုလုပ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
မားကတ်တင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်သူအပေါ်မူတည်၍ မိုဘိုင်းမားကတ်တင်းကို push နှင့် pull ဆိုသည့် အခြေခံမဟာဗျူဟာ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ Push မဟာဗျူဟာတွင် SMS သို့မဟုတ် အီးမေးလ်ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် ဖောက်သည်ထံသို့ အကြောင်းအရာများ တိုက်ရိုက်ပို့ပေးသည်။ Pull မဟာဗျူဟာတွင်တော့ အသုံးပြုသူသည် မိမိလိုအပ်သည့် အချက်အလက်ကို ရှာဖွေပြီးနောက် မိုဘိုင်းစနစ်မှတစ်ဆင့် မားကတ်တာနှင့် အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်သည်။
မားကတ်တင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်သူပေါ်မူတည်၍ push နှင့် pull မဟာဗျူဟာများခွဲခြားနိုင်သည်
ဤအခြေခံပုံစံအောက်တွင် QR ကုဒ်သည် pull မဟာဗျူဟာအတွက် အသုံးပြုသည့် နည်းပညာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူသည် ကိုယ်တိုင် စိတ်ပါဝင်စားစွာ စကင်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် အမှတ်တံဆိပ်၏ မားကတ်တင်းအချက်အလက်များကို ရယူနိုင်သည်။ မိုဘိုင်းမားကတ်တင်းတွင် QR ကုဒ်ကို တပ်ဆင်ထားသည့်နေရာနှင့် ပါဝင်သည့်အချက်အလက်ပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
မိုဘိုင်းမားကတ်တင်း၏ Marketing Mix ပေါ်ရှိ QR ကုဒ်၏ သက်ရောက်မှု
တူရကီ-ဂျာမန်တက္ကသိုလ် စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနမှ Müge Klein သည် “QR Codes ၏ Marketing Mix ပေါ်သက်ရောက်မှု” ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သုတေသနတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤသုတေသနအရ QR ကုဒ်သည် ၄Ps (Product, Price, Promotion, Place) နှင့် ၄Cs (Consumer, Cost, Communication, Convenience) မော်ဒယ်များ၏ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းတွင် အသုံးချနိုင်ပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုကောင်းများ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။
ဥပမာအနေနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ Walmart ၏ ဗာချွယ်တုရုပ်ကစားဆိုင် ကို ကိုးကားထားသည်။ အမှတ်တံဆိပ်သည် ထုတ်ကုန်တစ်ခုချင်းစီတွင် QR ကုဒ်တပ်ဆင်ထားသည့် “ဗာချွယ်” ပြသနာအခန်းတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဖောက်သည်သည် ကုဒ်ကို စကင်လုပ်ခြင်းဖြင့် အွန်လိုင်းဆိုင်တွင် ထုတ်ကုန်အချက်အလက်များကို လွယ်ကူစွာ ရယူနိုင်သည်။
Walmart ၏ ဗာချွယ်ရုပ်ကစားပစ္စည်းပြခန်းနှင့် QR ကုဒ်များ
၁။ ထုတ်ကုန် – စားသုံးသူ
ထုတ်ကုန်နှင့် စားသုံးသူအနေနှင့် QR ကုဒ်သည် စားသုံးသူတုံ့ပြန်ချက်များကို စုဆောင်းရန်ကူညီပေးပြီး ထုတ်ကုန်တိုးတက်မှုအတွက် အသုံးချနိုင်သည်။ ထို့အပြင် စစ်တမ်းဖြည့်စွက်သူများအား ပရိုမိုးရှင်း သို့မဟုတ် ဗောက်ချာများပေးခြင်းကဲ့သို့သော “ဆုလာဘ်” အဖြစ်လည်း အသုံးချနိုင်သည်။
၂။ စျေးနှုန်း – စရိတ်
စျေးနှုန်းနှင့် စရိတ်အတွက် QR ကုဒ်သည် အခြားမိုဘိုင်းမားကတ်တင်းနည်းပညာများကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ကုဒ်ကို စကင်လုပ်ခြင်းဖြင့် အသုံးပြုသူသည် သီးသန့် သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်လျှော့စျေးကူပွန်များ ရရှိနိုင်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် SMS သို့မဟုတ် အီးမေးလ်ဖြင့် ပေးပို့သည့်နည်းလမ်းနှင့် တူညီသည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ် COVID-19 ကြောင့် လူတိုင်းအိမ်တွင်းနေရချိန်တွင် Burger King သည် ထူးခြားသော ပရိုမိုးရှင်းတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ ပရိုမိုးရှင်းပါဝင်သည့် QR ကုဒ်သည် တီဗီကြော်ငြာ ၁၅ စက္ကန့်အတွင်း မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရွှေ့လျားနေသည်။ ပထမဆုံး စကင်လုပ်သူ ၁၀,၀၀၀ သည် Burger King app မှတစ်ဆင့် အမိန့်ပေးဝယ်ယူသောအခါ Whopper အခမဲ့ရရှိသည်။
Burger King သည် တီဗီကြော်ငြာတွင် QR ကုဒ်အသုံးပြုသည်
QR ကုဒ်သည် ဖောက်သည်များအတွက် စကင်လုပ်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ချက်ချင်းအကျိုးကျေးဇူးရရှိစေသလို၊ QR အခြေပြု မိုဘိုင်းမားကတ်တင်းသည် အမှတ်တံဆိပ်များအတွက် စီးပွားရေးအကျိုးကျေးဇူးများကိုလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် Walmart သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဆိုင်တစ်ခု ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ရန် စရိတ်မလိုအပ်တော့ဘဲ၊ ဘီလ်ဘုတ်ငှားရမ်းခြင်းနှင့် အွန်လိုင်းဆိုင်ထိန်းသိမ်းမှု စရိတ်သာ ကျသင့်သည်။ ဤစရိတ်များသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဆိုင်တစ်ခုထက် အလွန်နည်းပါးသည်။
၃။ ပရိုမိုးရှင်း – ဆက်သွယ်ရေး
Louis J Haugh ၏ “Definition and Redefinition” စာအုပ်တွင် အရောင်းမြှင့်တင်ရေး ကို “ထုတ်ကုန်တစ်ခုအတွက် တန်ဖိုးတိုးပေးခြင်း သို့မဟုတ် အရောင်းအဖွဲ့၊ ဖြန့်ဖြူးသူ သို့မဟုတ် နောက်ဆုံးစားသုံးသူအား ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် အားပေးသော တိုက်ရိုက်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု။ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ချက်ချင်းအမိန့်တစ်ခုရရှိရန်ဖြစ်သည်။” ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ပရိုမိုးရှင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် QR ကုဒ်နည်းပညာကို အသုံးချခြင်းသည် စားသုံးသူစိတ်ဝင်စားမှုကို လှုံ့ဆော်နိုင်သည်။ ဤစိတ်ပညာအချက်သည် ထုတ်ကုန်အပေါ်စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသော်လည်း အသုံးပြုသူကို ကုဒ်စကင်လုပ်စေသည်။ ထို့နောက် လန်းဒင်းပေ့ချ်တွင် စျေးနှုန်း၊ ကြော်ငြာ၊ မားကတ်တင်းကမ်ပိန်းများကဲ့သို့သော ထုတ်ကုန်အကြောင်းအရာများကို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ပရိုမိုးရှင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် QR ကုဒ်အသုံးပြုခြင်းသည် စားသုံးသူစိတ်ဝင်စားမှုကို လှုံ့ဆော်သည်
Walmart ၏ ဗာချွယ်ဆိုင် ဥပမာတွင် ဖောက်သည်များကို ကုဒ်စကင်လုပ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းနှစ်ချက်ရှိသည်။
- ကုဒ်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု
- ထုတ်ကုန်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု
ကုဒ်ကို စကင်လုပ်ခြင်းဖြင့် ဖောက်သည်သည် ပရိုမိုးရှင်းအကြောင်းအရာနှင့် ထုတ်ကုန်အချက်အလက်များ ရရှိသည်။ မားကတ်တာနှင့် စားသုံးသူအကြား အွန်လိုင်းအပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှုဖြစ်ပြီး၊ ဖောက်သည်သည် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို စတင်နိုင်သလို ရပ်တန့်နိုင်သည်။
QR ကုဒ်နည်းပညာသည် အသုံးပြုသူကို စာသား၊ ပုံ၊ ဗီဒီယို၊ အသံ သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်အချက်အလက်များသို့ ဦးတည်စေနိုင်သဖြင့် မဝယ်ယူရန်စိတ်မရှိသည့် အသုံးပြုသူများကိုပါ စိတ်ဝင်စားစေပြီး အနာဂတ်ဖောက်သည်အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထို့အပြင် စားသုံးသူက ကိုယ်တိုင် စတင်သော မားကတ်တင်းလုပ်ငန်းစဉ်များသည် အမှတ်တံဆိပ်အကြောင်းအရာနှင့် ပိုမိုပတ်သက်လာစေသည်။
အသုံးပြုသူသည် QR ကုဒ်တစ်ခုစကင်လုပ်ခြင်းဖြင့် Porsche မော်ဒယ်နှင့် အပြန်အလှန်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် Digital Expo တွင် Porsche သည် အသုံးပြုသူများအတွက် အတွေ့အကြုံအသစ်တစ်ခု ပေးနိုင်ရန် QR ကုဒ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အမှတ်တံဆိပ်သည် အသုံးပြုသူများကို Porsche Cayenne Turbo 2019 မော်ဒယ်၏ အရောင်ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် အပြန်အလှန်လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် လန်းဒင်းပေ့ချ်ကို တီထွင်ခဲ့သည်။
၄။ တည်နေရာ – အဆင်ပြေမှု
QR ကုဒ်ကို “အွန်လိုင်းအချက်အလက်ကမ္ဘာသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည့် သော့တစ်လုံး” ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဆိုင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် QR ကုဒ်ပါဝင်သည့် ဗာချွယ်ဆိုင်များသည် အသုံးပြုသူများအား လန်းဒင်းပေ့ချ်တွင် အချက်အလက်အမျိုးမျိုးကို လွယ်ကူစွာ ပေးနိုင်သဖြင့် ဈေးဝယ်လုပ်ငန်းစဉ် ပိုမိုလျင်မြန်စေသည်။
လက်လီကုမ္ပဏီကြီး Amazon Go သည်လည်း ဤနည်းပညာကို အသုံးချလာသည်။ ၎င်းတို့ဆိုင်များတွင် QR ကုဒ်ဖြင့် အလိုအလျောက် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို အသုံးပြုသဖြင့် ငွေရှင်းကောင်တာမလိုအပ်တော့ဘဲ၊ အလုပ်သမားစရိတ်လျှော့ချနိုင်ပြီး ဖောက်သည်အတွက် အဆင်ပြေမှု ပိုမိုရရှိစေသည်။
Amazon Go သည် QR ကုဒ်နည်းပညာဖြင့် ဖောက်သည်အဆင်ပြေမှု တိုးမြှင့်သည်
QR ကုဒ်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းအတွက် နည်းပညာတိုးတက်မှုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျွမ်းကျင်သူများကလည်း ကပ်ရောဂါပြီးနောက်ခေတ်တွင် QR ကုဒ်သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ထူးခြားစွာ တိုးတက်စေမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ Marketing Mix ပေါ်ရှိ သက်ရောက်မှုကြောင့် ကုမ္ပဏီများသည် ဤနည်းပညာကို တက်ကြွစွာ အသုံးချ၍ စရိတ်လျှော့ချနိုင်သလို၊ ဖောက်သည်အတွေ့အကြုံကိုလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။